استخر شما چند لیتر آب دارد؟ برای جواب، لازم نیست دنبال فرمول پیچیده بگردید؛ شکل استخر و چند اندازه کافی است. فقط یک نکته را از همین اول در نظر بگیرید: عمق آب با ارتفاع دیواره فرق دارد. اگر استخر تا لبه پر نیست، ارتفاع بخش خالی را وارد محاسبه نکنید.
محاسبه آنلاین حجم آب استخر
شکل استخر را انتخاب کنید و اندازه‌ها را با یک واحد وارد کنید. فرم، حجم آب را به لیتر و مترمکعب نشان می‌دهد. اگر هنوز اندازه‌ها را ندارید، دکمهٔ «یک مثال ببینم» کمک می‌کند با روش کار آشنا شوید.
استخر شما چقدر آب دارد؟
شکل استخر را انتخاب کنید و اندازه‌های داخل آن را بدهید. عمق را تا سطح آب بگیرید، نه تا لبهٔ دیواره.
نتیجه، برآورد هندسی است؛ پله‌ها، سکوها و ناهمواری‌های اندازه‌گیری‌نشده می‌توانند حجم واقعی را تغییر دهند.
استخر شما چند بخش با عمق‌های متفاوت دارد؟ حجم هر قسمت را جدا حساب کنید و نتیجه‌ها را با هم جمع بزنید. راهنمای پایین نشان می‌دهد کجا می‌شود از میانگین عمق استفاده کرد و کجا باید استخر را بخش‌بندی کرد.
قبل از محاسبه، این اندازه‌ها را درست بگیرید
طول و عرض را از داخل استخر بگیرید. ضخامت دیوار، لبهٔ سنگی و محوطهٔ دور استخر جزو فضای آب نیستند. در استخر گرد هم قطر داخلی لازم است؛ یعنی فاصلهٔ یک سمت تا سمت روبه‌رو که از مرکز می‌گذرد.
عمق را از کف تا سطح آب اندازه بگیرید. فرض کنید ارتفاع دیواره ۱٫۸ متر است، اما آب ۳۰ سانتی‌متر پایین‌تر از لبه قرار دارد؛ عمق آب ۱٫۵ متر است. با وارد کردن ۱٫۸ متر، حجم آب را بیشتر از مقدار موجود حساب می‌کنید.
آب موجود یا ظرفیت استخر؟ برای آب موجود، عمق فعلی را وارد کنید. برای ظرفیت تا تراز دلخواه، اندازه‌ها را تا همان تراز بگیرید. در استخرهای کشاورزی با دیوارهٔ شیب‌دار، طول و عرض سطح آب هم با بالا رفتن آب عوض می‌شوند؛ ابعاد لبهٔ بالایی را به جای سطح فعلی آب نگذارید.
اگر با سانتی‌متر اندازه گرفته‌اید، واحد فرم را روی سانتی‌متر بگذارید. برای نمونه، ۱۵۰ سانتی‌متر همان ۱٫۵ متر است. فرم عددهای فارسی و انگلیسی و ممیز «٫» را می‌پذیرد؛ برای اعشار می‌توانید نقطه هم بنویسید.
فرمول حجم استخر؛ با مثال‌های ساده
قاعدهٔ پایه این است: مساحت سطح × عمق متوسط = حجم آب؛ البته وقتی دیواره‌ها قائم باشند. اگر اندازه‌ها بر حسب متر باشند، جواب مترمکعب است. هر ۱ مترمکعب برابر ۱۰۰۰ لیتر است.
استخر مستطیلی یا مربعی با عمق ثابت
حجم = طول × عرض × عمق آب
مثلاً استخر ۸ متری با عرض ۴ متر و عمق آب ۱٫۵ متر، ۴۸ مترمکعب یا ۴۸٬۰۰۰ لیتر آب دارد. برای استخر مربعی هم همین روش را به کار ببرید؛ طول و عرض برابرند.
استخر مستطیلی با کف شیب‌دار
اگر کف از ابتدا تا انتها شیب یکنواخت دارد و دیواره‌ها قائم‌اند، میانگین عمق کم و زیاد را حساب کنید: (عمق کم + عمق زیاد) ÷ ۲. بعد آن را در طول و عرض ضرب کنید.
استخر ۱۰ × ۴ متر با عمق ۱ متر در یک سر و ۲ متر در سر دیگر، عمق متوسط ۱٫۵ متر دارد؛ پس حجم آب آن ۶۰ مترمکعب یا ۶۰٬۰۰۰ لیتر است.
اما اگر بیشتر کف کم‌عمق است و فقط یک قسمت کوچک ناگهان عمیق می‌شود، میانگین دو سر جواب درستی نمی‌دهد. بخش کم‌عمق، شیب و قسمت عمیق را جدا حساب کنید. حجم پله یا سکوی داخل آب هم باید از حجم فضای خالی کم شود.
استخر گرد و بیضی
برای استخر دایره‌ای با کف صاف: حجم = π × (قطر ÷ ۲)² × عمق آب. مثلاً قطر ۴ متر و عمق آب ۱٫۲ متر، حدود ۱۵٫۰۸ مترمکعب یا ۱۵٬۰۸۰ لیتر آب می‌دهد. فرم برای π از مقدار کامل‌تر استفاده می‌کند؛ اختلاف جزئی با حساب دستی طبیعی است.
برای بیضی واقعی: حجم = π × طول کامل × عرض کامل × عمق آب ÷ ۴. این فرمول برای استخر لوبیایی یا مستطیلی با دو سر نیم‌دایره مناسب نیست؛ آن شکل‌ها را به بخش‌های ساده‌تر تقسیم کنید.
حجم استخر کشاورزی با دیوارهٔ شیب‌دار
در خیلی از استخرهای خاکی یا ژئوممبران، کف کوچک‌تر از سطح آب است. اگر طول و عرض بالای استخر را در عمق ضرب کنید، حجم را بیشتر از مقدار واقعی به دست می‌آورید. برای این حالت، گزینهٔ «کشاورزی با دیواره‌های شیب‌دار» را انتخاب کنید.
پنج اندازه لازم دارید: طول و عرض کف، طول و عرض مستطیلِ سطح آب، و عمق عمودی آب. این مدل، کف افقی و دیواره‌های صاف با شیب یکنواخت را فرض می‌کند؛ برای کف و دیوارهٔ نامنظم باید از مقطع‌برداری یا اندازه‌گیری دقیق‌تر کمک گرفت.
فرم از رابطهٔ V = h × (A₀ + 4Aₘ + A₁) ÷ 6 استفاده می‌کند: A₀ مساحت کف، A₁ مساحت سطح آب و Aₘ مساحت مقطع افقی در نصف عمق است. برای این مدل، طول و عرض مقطع میانی از میانگین اندازه‌های متناظر بالا و پایین به دست می‌آیند.
مثلاً اگر سطح آب ۲۰ × ۱۲ متر، کف ۱۶ × ۸ متر و عمق آب ۳ متر باشد، حجم ۵۴۴ مترمکعب، معادل ۵۴۴٬۰۰۰ لیتر است. ضرب کردن ابعاد سطح آب در عمق، ۷۲۰ مترمکعب می‌دهد؛ یعنی در این مثال ۱۷۶ هزار لیتر بیشتر از حجم محاسبه‌شده با درنظرگرفتن شیب.
استخر نامنظم یا چندبخشی را چطور حساب کنیم؟
برای استخر L شکل، آن را در نقشه به دو مستطیلِ بدون هم‌پوشانی تقسیم کنید. حجم هرکدام را با عمق همان بخش حساب کنید و جمع بزنید. مثلاً دو بخشِ ۶ × ۳ × ۱٫۲ و ۴ × ۲ × ۱٫۵ متر، به‌ترتیب ۲۱٫۶ و ۱۲ مترمکعب آب دارند؛ مجموعشان ۳۳٫۶ مترمکعب یا ۳۳٬۶۰۰ لیتر است.
اگر مساحت واقعی سطح آب را از نقشه دارید، گزینهٔ «مساحت مشخص / شکل نامنظم» به کارتان می‌آید. عمق متوسط باید نمایندهٔ کل مساحت باشد؛ یک ناحیهٔ بزرگ کم‌عمق وزن بیشتری از یک چالهٔ کوچک عمیق دارد. میانگین چند عمقِ اتفاقی لزوماً این شرط را تأمین نمی‌کند.
برای استخر با هندسهٔ نامنظم، نتیجه را برآورد بدانید. اگر هنگام آبگیری، کنتور ورودی دارید و خروجی‌ها بسته‌اند، اختلاف قرائت کنتور هم می‌تواند برای بررسی حجم آب واردشده کمک کند.
پر شدن استخر چقدر طول می‌کشد؟
در فرم، بخش «زمان تقریبی پر شدن» را باز کنید و دبی ورودی را به لیتر در دقیقه بنویسید. رابطه ساده است: زمان به دقیقه = حجم به لیتر ÷ دبی. مثلاً ۴۸٬۰۰۰ لیتر با ورودی ثابت ۵۰ لیتر در دقیقه، حدود ۹۶۰ دقیقه یا ۱۶ ساعت زمان می‌خواهد.
دبی را ندارید؟ اگر یک ظرف ۲۰ لیتری در ۳۰ ثانیه پر شود، دبی حدود ۴۰ لیتر در دقیقه است. افت فشار، تغییر دبی پمپ و خروج هم‌زمان آب، زمان واقعی را عوض می‌کنند. اگر استخر از قبل آب دارد، برای زمان تکمیل آبگیری باید فقط حجم کسری را حساب کنید، نه کل ظرفیت را.
چرا دانستن حجم فعلی آب استخر مهم است؟
فرض کنید ظرفیت استخر باغتان را حساب کرده‌اید: ۵۰ هزار لیتر. این عدد می‌گوید استخر تا تراز مشخص چقدر جا دارد، اما نمی‌گوید همین حالا چقدر آب برای آبیاری دارید. بعد از چند ساعت مصرف یا آبگیری، مقدار آب عوض شده است. اگر تصمیم را بر اساس ظرفیت کامل بگیرید، ممکن است وسط آبیاری با کمبود آب روبه‌رو شوید.
برای آبیاری، با آبِ قابل استفاده برنامه بریزید
دانستن آب باقی‌مانده کمک می‌کند زمان شروع آبیاری، تعداد بخش‌هایی که می‌توانید آبیاری کنید و نیاز به آبگیری دوباره را بهتر برآورد کنید. مثلاً اگر ۱۲ هزار لیتر آب دارید و لازم است ۲ هزار لیتر آن به‌عنوان حداقل ذخیره باقی بماند، آب قابل استفاده ۱۰ هزار لیتر است. با خروجی ثابت ۲۰۰ لیتر در دقیقه، این مقدار حدود ۵۰ دقیقه پاسخ می‌دهد؛ تغییر دبی یا ورود هم‌زمان آب، این زمان را تغییر می‌دهد.
آبگیری را به سرکشی و حدس وابسته نکنید
وقتی استخر دور از محل زندگی یا کار شماست، هر بار رفتن تا کنار آن فقط برای دیدن سطح آب، وقت می‌گیرد. دیدن وضعیت آب روی نمایشگر یا موبایل کمک می‌کند زودتر بفهمید استخر به آبگیری نیاز دارد یا به تراز بالای تعیین‌شده نزدیک شده است.
در یک سامانهٔ مجهز به کنترل سطح، می‌شود برای آبگیری دو حد تعریف کرد: شروع آبگیری در تراز پایین و توقف در تراز بالا. برای پمپ برداشت از استخر هم می‌توان حد پایین در نظر گرفت تا پیش از کم شدن بیش از اندازهٔ آب، فرمان توقف صادر شود. اجرای این کار به مدل کنترلر، خروجی‌های آن و تجهیزات فرمان و حفاظت مناسب پمپ یا شیر بستگی دارد؛ نمایش سطح آب به‌تنهایی این کنترل‌ها را انجام نمی‌دهد.
تغییر غیرمنتظرهٔ سطح آب را زودتر ببینید
اگر سطح آب بیش از انتظار پایین بیاید، دانستن وضعیت فعلی به شما فرصت می‌دهد مصرف، خروجی‌ها و احتمال نشتی را بررسی کنید. افت سطح به‌تنهایی نشانهٔ قطعی نشتی نیست؛ برداشت آب و تبخیر هم سطح را پایین می‌آورند. مزیت پایش این است که برای تصمیم گرفتن، به حدسِ «احتمالاً هنوز آب دارد» تکیه نمی‌کنید.
منظور از پایش لحظه‌ای، دیدن وضعیت به‌روز آب است؛ فاصلهٔ به‌روزرسانی و دسترسی از راه دور به مدل دستگاه و برقرار بودن ارتباط آن بستگی دارد. همچنین سطح‌سنج ارتفاع آب را اندازه می‌گیرد؛ نمایش حجم به لیتر به امکانات مدل و تعریف درست شکل و ابعاد استخر نیاز دارد. در استخر با دیوارهٔ شیب‌دار، نصف ارتفاع آب الزاماً نصف ظرفیت نیست.
از محاسبهٔ حجم تا پایش آب استخر
قبل از رفتن به باغ، از وضعیت آب خبر داشته باشید
سطح آب را روی نمایشگر یا موبایل ببینید. مدل‌های آبان را از نظر روش ارتباط و امکانات کنترل پمپ یا شیر مقایسه کنید.
برای انتخاب مناسب، عمق استخر، فاصله تا محل نمایش و نیاز به کنترل پمپ یا شیر را مشخص کنید.
اگر به جای استخر، حجم منبع آب یا تانکر را می‌خواهید، سراغ محاسبه آنلاین حجم مخزن و مایع داخل آن بروید؛ به‌ویژه برای مخزن استوانه‌ای افقی که حجم مایع را نمی‌شود با درصد ارتفاع حساب کرد.
پرسش‌های رایج دربارهٔ حجم آب استخر
یک استخر ۴ در ۸ چند لیتر آب دارد؟
به عمق آب بستگی دارد. با کف صاف و عمق آب ۱٫۵ متر، ۴۸٬۰۰۰ لیتر؛ با عمق ۱ متر، ۳۲٬۰۰۰ لیتر. طول و عرض به‌تنهایی برای محاسبه کافی نیستند.
استخر نیمه‌پر یعنی نصف حجم؟
اگر دیواره‌ها قائم و سطح مقطع در ارتفاع ثابت باشد، نصف ارتفاع آب برابر نصف ظرفیت همان ارتفاع است. برای استخر با دیوارهٔ شیب‌دار این نسبت برقرار نیست؛ باید ابعاد سطح آب در تراز فعلی را هم در نظر بگیرید.
چرا جواب فرم با مقدار آبگیری فرق دارد؟
اندازه‌گیری از بیرون دیواره، وارد کردن ارتفاع دیوار به جای عمق آب، پله‌ها و سکوها یا شیب غیریکنواخت از علت‌های رایج‌اند. نشتی، خروج آب هنگام پر کردن و خطای دبی هم مقایسه با زمان آبگیری را تغییر می‌دهند.
آیا با حجم آب می‌شود پمپ یا مواد تصفیه را انتخاب کرد؟
حجم، یکی از ورودی‌های لازم است. انتخاب پمپ به دبی، افت مسیر و نیاز گردش آب هم بستگی دارد. برای مواد تصفیه هم شرایط آب، اندازه‌گیری‌های لازم و دستور سازنده را در نظر بگیرید؛ این فرم مقدار مصرف مواد را تعیین نمی‌کند.
برای استخر خالی چه عمقی وارد کنم؟
اگر می‌خواهید ظرفیت را بدانید، فاصلهٔ کف تا تراز آبگیری موردنظر را وارد کنید. اما حجم آب موجود در استخر خالی صفر است؛ فرم برای محاسبهٔ حجم مثبت بر اساس اندازه‌ها طراحی شده است.
گفت‌وگو دربارهٔ این مقاله
پرسش‌ها و تجربه‌های شما، این راهنما را کامل‌تر می‌کند.